Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Ειδώλια της Νεολιθικής Βοιωτίας από το Σπήλαιο του Σαρακηνού στο Ακραίφνιο

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ


Έχουν περάσει σχεδόν τριάντα χρόνια από το 1986, όταν ανέλαβα την πλήρη υπευθυνότητα του Προγράμματος της Ακαδημίας Αθηνών, το οποίο αφορούσε τη μελέτη της νεολιθικής τέχνης στον ελλαδικό χώρο. Ήταν πράγματι μια μεγάλη πρόκληση: Για πρώτη φορά θα δινόταν στη νεολιθική τέχνη η οφειλόμενη προσοχή, εφόσον επρόκειτο να μελετηθεί ως σύνολο, αντί να αποτελεί τμήμα σποραδικών δημοσιεύσεων ή σύντομη αναφορά σε βιβλία για την ελληνική Προϊστορία γενικά, τα οποία στην πραγματικότητα ασχολούνται με την Εποχή του Χαλκού. Η δουλειά αυτή που συνεχίστηκε σχεδόν σ’ όλη την επαγγελματική μου σταδιοδρομία, είχε ως αποτέλεσμα- μεταξύ άλλων- τη δημιουργία ενός μεγάλου βιβλιογραφικού και φωτογραφικού αρχείου ειδωλίων από την Ελλάδα, το οποίο ενημερωνόταν συνεχώς με τα νεότερα ευρήματα, και που αποτέλεσε τη βάση για δημοσιεύσεις σχετικές με την αξιολόγηση και τη σύγκριση του υλικού αυτού.

Πρώτη μου προτεραιότητα ήταν η διάσωση των περίπου 2.500 νεολιθικών ειδωλίων από τη Θεσσαλία, που βρίσκονταν σε σημαντικές ιδιωτικές συλλογές. Ο Καθηγητής Κ. Γαλλής, τότε Έφορος της ΧV Εφορείας Αρχαιοτήτων Λάρισας, ο οποίος μου εμπιστεύθηκε τη μελέτη αυτών των ειδωλίων, ερεύνησε την ακριβή τους προέλευση. Το μεγαλύτερο ποσοστό του υλικού αυτού αποτέλεσε το περιεχόμενο ενός Corpus, το οποίο δημοσιεύθηκε σε τρεις τόμους από την Ακαδημία Αθηνών:

α) Gallis, K. – Orphanidis, L. 1996: Figurines of Neolithic Thessaly, vol. I. Athens

β) Orphanidis, L. – Gallis, K. 2011: Figurines of Neolithic Thessaly, vol. II. Athens (ηλεκτρονική έκδοση)

γ) Orphanidis, L. Malakassioti, Z. 2011: Figurines of Neolithic Thessaly. The A. Bastis Collection. Athens (ηλεκτρονική έκδοση)

Ο τόμος αυτός είναι το Corpus των νεολιθικών ειδωλίων από την ανασκαφή στο Σπήλαιο του Σαρακηνού στο Ακραίφνιο Βοιωτίας, κοντά στην (αποξηραμένη πλέον) λίμνη της Κωπαϊδας. Ο ανασκαφέας, Καθηγητής Α. Σάμψων, μου εμπιστεύθηκε τη μελέτη και δημοσίευση του ειδωλοπλαστικού υλικού του σπηλαίου. Πιστεύω ακράδαντα ότι το Corpus αυτό, μαζί με τα προαναφερόμενα τρία Corpora της Θεσσαλίας, αποτελούν μια σημαντική συνεισφορά στην προώθηση της έρευνας της νεολιθικής τέχνης. Θεωρώ επίσης ότι τα νεολιθικά ειδώλια αποτελούν μια σημαντική πτυχή των πρώτων οργανωμένων ανθρώπινων κοινωνιών, εφόσον είναι μάρτυρες των απαρχών της γλώσσας, των τεχνικών, της τέχνης και της θρησκείας, όπως διαπραγματεύομαι στα βιβλία μου: α) Ορφανίδη, Λ. 1998: Εισαγωγή στη Νεολιθική Ειδωλοπλαστική. Αθήνα και β) Ορφανίδη, Λ. 2015: Ερμηνευτική της Νεολιθικής Ειδωλοπλαστικής. Αθήνα (ηλεκτρονική έκδοση).

Τα ειδώλια του Σαρακηνού είναι αποθηκευμένα στο Μουσείο Θηβών μέχρι την μελλοντική τους έκθεση στις αίθουσές του.

Πρόλογος | Εισαγωγή | Εικόνες